We hebben momenteel niet te maken met een tekort aan ruwe aardolie, maar met een acute raffinagecrisis rond de zogeheten middendestillaten. De militaire escalatie tussen de Verenigde Staten en Iran in de Straat van Hormuz heeft een zware schokgolf door de Europese brandstofmarkt gestuurd: op deze derde woensdag van oktober 2026 is voltanken veranderd in een logistieke en maatschappelijke beproeving. Diesel stijgt tot boven de 2,25 €/L, in Zuid-Italië blokkeren vrachtwagenchauffeurs snelwegen en in Frankrijk heerst een heuse noodtoestand met honderden drooggevallen tankstations.
1. Italië op 2,26 €/L: transportsector in het nauw en protesten in het Zuiden
In Italië heeft de gemiddelde dieselprijs zich vastgezet tussen 2,25 en 2,26 €/L. Daarmee ligt diesel nu structureel en ver boven de benzineprijs, wat leidt tot acute nood in de logistiek, het wegtransport en de distributie van versproducten.
In de afgelopen 48 uur ontstonden vooral in Zuid-Italië ernstige bevoorradingsproblemen en lange wachtrijen bij de tankstations. In Sicilië, Calabrië en Campanië organiseerden vrachtwagenchauffeurs spontane snelwegblokkades. Om een nationale bevoorradingsstop te voorkomen, heeft de Italiaanse regering met spoed crisisberaad geopend met de sector en honderden miljoenen euro's aan accijnskortingen vrijgemaakt voor beroepsvervoerders.
In grootstedelijke regio's zoals Rome, Napels en Milaan bereiken bediende pompen (Servito) al 2,45 €/L. Alleen zelfbedienings- en witte pompen op de radar van Huntly weten tarieven tussen 1,65 en 1,75 €/L vast te houden.
2. Het geval Frankrijk: waarom prijsplafonds de pompen leegzogen
Het epicentrum van de Europese crisis bevindt zich in Frankrijk. Daar bereikt diesel een nationaal gemiddelde van 2,36 tot 2,37 €/L en zit ongeveer 14–16 % van het totale netwerk (ruim 1.500 stations, waarvan meer dan 600 volledig droog) zonder brandstof.
Achter de kilometerslange files schuilt geen complot, maar een klassieke economische les over de onbedoelde gevolgen van prijsplafonds:
- Het kunstmatige prijsplafond van TotalEnergies: De Franse energiereus voerde een maximumprijs in aan zijn pompen (1,99 €/L voor Euro 95 en 2,25 €/L voor diesel) – ver onder de groothandelsprijzen die door het Golfconflict omhoog zijn geschoten.
- De aanzuigende stormloop: Automobilisten meden massaal concurrerende merken en stroomden massaal toe naar de Total-pompen om tot wel 15 cent per liter te besparen. De ondergrondse tanks raakten in recordtijd uitgeput. Vandaag behoort meer dan 80 % van alle droogstaande stations in Frankrijk tot TotalEnergies. Wanneer een overheid of marktpartij prijzen kunstmatig laag houdt terwijl de inkoopkosten exploderen, overstijgt de vraag het aanbod ruimschoots en ontstaan er fysieke tekorten.
Om de noodsituatie in te dammen, reisde president Emmanuel Macron met energievertegenwoordigers naar de Golfstaten (Koeweit, VAE, Bahrein en Qatar) en sloot noodakkoorden voor 295.000 ton extra geraffineerde diesel per maand (zo'n 10 % van de Franse behoefte). Desondanks sloeg de maatschappelijke onrust vorig weekend om in grootschalige protesten met 550.000 betogers en gedeeltelijke avondklokken in steden als Parijs, Lyon, Marseille, Lille en Nice.
3. Waarom de Hormuz-blokkade vooral diesel raakt en benzine ontziet
Om te begrijpen waarom diesel zo hard wordt getroffen terwijl benzine relatief bespaard blijft, moet gekeken worden naar het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz: een flessenhals van nauwelijks 33 kilometer breed op zijn smalste punt, die de Perzische Golf verbindt met de Golf van Oman en de Indische Oceaan.
Via deze maritieme doorgang vaart niet alleen ruwe aardolie, maar een gigantische stroom aan kant-en-klaar geraffineerde diesel bestemd voor de Europese markt. Drie industriële oorzaken verklaren de huidige schaarste:
- Sluiting van Europese raffinaderijen & ban op Russische diesel: In de afgelopen 15 jaar bouwde de Europese Unie stelselmatig haar eigen raffinagecapaciteit af. Na de invoerstop in 2022 op Russische zeetransporten (die voorheen bijna de helft van alle Europese dieselimport verzorgden), ging Europa afgewerkte diesel rechtstreeks inkopen bij hypermoderne megaraffinaderijen in de Perzische Golf (Saoedi-Arabië, Koeweit, VAE).
- Structureel dieseltekort versus benzineoverschot: De overgebleven Europese raffinaderijen produceren ruim voldoende benzine voor eigen gebruik (een aanzienlijk deel wordt zelfs naar Noord-Amerika geëxporteerd), maar kampen met een chronisch tekort aan diesel, de brandstof die 85% van het goederenvervoer, bestelwagens, landbouwvoertuigen en verwarmingsinstallaties aandrijft.
- Chemie van ruwe olie (Middelzwaar vs Licht): Raffinaderijen rond de Middellandse Zee (in Italië, Frankrijk en Spanje) zijn geoptimaliseerd voor middelzware, zwavelhoudende olie uit het Midden-Oosten, die een maximale opbrengst aan middendestillaten garandeert. Alternatieve oliesoorten uit de VS (WTI) of de Noordzee (Brent) zijn licht: uitstekend voor lichte nafta en benzine, maar met een uiterst magere dieselopbrengst.
Wanneer militaire dreiging en exploderende oorlogsrisicoverzekeringen (War Risk) de scheepvaart door Hormuz vertragen of platleggen, verliest Europa tegelijkertijd twee essentiële goederen: kant-en-klare importdiesel én de middelzware ruwe olie die Europese raffinaderijen nodig hebben om zelf diesel te maken. Deze dubbele klem drijft de raffinagemarges (crack spreads) naar recordhoogten en trekt de stations leeg.
4. Europese prijs- en voorraadkaart: hoe de buurlanden reageren
Hoe reageren de overige grote Europese economieën op de schok in Hormuz? Hoewel geen enkel buurland de Franse droogval meemaakt, grijpen regeringen in met belastingkortingen en strategische voorraden:
| Land | Ø Diesel | Ø Benzine (Euro 95) | Situatie & overheidsmaatregelen |
|---|---|---|---|
| 🇮🇹 Italië | 2,25 – 2,26 €/L | ~ 1,95 – 2,00 €/L | Bevoorradingsknelpunten en rijen in het Zuiden; noodcompensatie voor transporteurs geactiveerd. |
| 🇫🇷 Frankrijk | 2,36 – 2,37 €/L (2,25 € Total) | ~ 1,99 – 2,10 €/L | 15 % van de stations zonder voorraad; diplomatieke noodimporten uit de Golf. |
| 🇬🇧 Verenigd Koninkrijk | ~ 2,34 €/L (199–200 p/L) | ~ 2,04 €/L (174 p/L) | Historisch record boven 2 £/L; leveringen stabiel (~40 dagen strategische reserves). |
| 🇩🇪 Duitsland | 2,23 – 2,24 €/L | ~ 1,98 – 2,02 €/L | Tankrabatt van kracht (14–17 cent accijnskorting); 15 mln vaten vrijgegeven; laagwater op de Rijn bemoeilijkt binnenscheepvaart. |
| 🇵🇹 Portugal | 2,15 – 2,19 €/L | 2,08 – 2,11 €/L | Geen tekorten aan de pomp, wel boerenblokkades aan de Spaanse grens. |
| 🇪🇸 Spanje | 1,90 – 1,92 €/L | ~ 1,85 €/L | Laagste prijzen dankzij 20 cent staatskorting en vrijgave van 4 mln vaten strategische reserve. |
5. IEA-analyse: hoe lang blijft diesel schaars?
Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) in Parijs ligt de bottleneck niet in de oliewinning, maar in de wereldwijde raffinagecapaciteit voor middendestillaten (diesel en stookolie), die vlak voor de Europese winter zwaar onder vuur ligt door de onrust in het Midden-Oosten.
Nu de raffinagemarges (crack spreads) historische pieken bereiken, verwacht het IEA dat de Europese dieselmarkt minstens tot 2027 structureel gespannen zal blijven. Overheidskortingen en het vrijgeven van strategische oliereserves door de G7 kunnen de scherpste randjes van de prijzen afhalen, maar lossen het fysieke capaciteitstekort van de raffinaderijen niet op.
- Check de live voorraadstatus: Raadpleeg de interactieve radar van Huntly om te controleren welke tankstations bevoorraad zijn en voorkom onnodige omwegen naar droge pompen.
- Vermijd tanken langs de snelweg: Het prijsverschil tussen snelwegstations en lokale automatische pompen bedraagt momenteel regelmatig meer dan 35 cent per liter.
- Plan tankmomenten strategisch: Maak gebruik van de prijsradar voor grensoverschrijdend tanken naar Spanje of laaggeprijsde onbemande stations.